Hugm.fr. Reggio2

Á öðru stigi: er leitað svara, athugað og skráð, farið í vettvangsferðir út í náttúruna og heimsóknir til sérfræðinga.

Á þriðja stiginu: er vinnu komið á framfæri við aðra, endurskoðað og ákveðnir þættir valdir til kynningar.

Í verkefni getur hópur barna tekið fyrir og skoðað hús. Markmiðið með verkefninu væri að vekja börnin til umhugsunar um hús og byggingar. Stefna að því að skoða húsin í kringum okkur og velta fyrir okkur hvernig hús eru byggð. Kynnast umhverfinu betur og efla umræðu um hverfið okkar. Börnin tjá upplifanir sínar með ólíkum efnivið, skrá hugmyndir í vef sem er svo notaður í gegnum allt verkefnið og bætt inn í hann reglulega þegar nýjar hugmyndir bætast við.

Þegar unnið er með ákveðið þema þá er reynt við að teygja það inn í alla starfsemi leikskólans. Börnin byggja húsin sín með kubbum, segja sögur og búa til ljóð um húsið sitt.

Í Reggio setti sálfræðingur og kennari að nafni Loris Malaguzzi saman uppeldisstefnu fyrir leikskólana í borginni. Hugmyndafræði hans átti rætur að rekja til kennismiðanna, John Dewey, Vygotsky og Piaget. Uppeldisstarfið í anda hans miðar að auganu sem sér og hendinni sem framkvæmir.

Í Reggio er litið á barnið sem hæfileikaríkan og virkan einstakling sem hefur mikið fram að færa. Lögð er áhersla á að barnið noti öll skilningarvit sín eða málin sín hundrað. „Barn hefur 100 mál en er svipt 99“ er heiti á ljóði eftir Loris Malaguzzi sem var forsvarmaður Reggio-stefnunnar. Mikil virðing er einnig borin fyrir barninu, vinnu þess og verkum.

Kennarinn þarf að taka þátt í samræðum með börnunum og vera góður í að grípa hugmyndir barnanna og skrá. Hann þarf einnig að vera skapandi í hugsun og forvitinn.

Í Reggio er talað um umhverfið sem þriðja kennarann. Það á að vera síbreytilegt og bjóða upp á marga valkosti. Leikskólar í Reggio eru líkastir ævintýrahöllum. Þar er unnið markvisst með liti, skugga og ljós. Barnið hefur ótal möguleika á að gera tilraunir og leika með alvöru hluti en ekki eftirlíkingar. Það sem ræður því hvað barnið skoðar og hversu vel það skoðar hlutina veltur allt á vitsmunaþroska þess. Skynjun barnsins tengir hlutinn saman. Með því að þjálfa sjónina markvist er komið í veg fyrir að barnið verði þröngsýnn og sljór viðtakandi. Barnið er leitt áfram til lifandi og skapandi hugsunar. Hugsunar sem er raunsæ, næm og hugmyndarík. Mikið er lagt uppúr litum og formum sem eru tengd við tónlist og þróuð t.d í átt að táknmyndum stærðfræðinnar

Það að fyllast löngun til að forvitnast og sökkva sér niður í verkefni með börnum veitir árangur í starfinu. Það skiptir líka máli að börn hafi úr miklu og fjölbreyttu efni að moða og að það sé við hendina þegar á þarf að halda. Ef þessir hlutir eru í lagi ásamt opnum huga og gleði þá ætti sköpunarferlið að ganga vel fyrir sig.

Í tengslum við leikskólana í Reggio hefur verið opnuð sérstök þjónustumiðstöð sem þjónar öllum skólastigum með efni sem fengið er frá hinum og þessum fyrirtækjum og verksmiðjum. Þessi þjónustumiðstöð er verslun með afgangshluti sem henta vel til sköpunar og til að leika með (alvöru hlutir). Það væri mjög gleðilegt og til stórra úrbóta fyrir leikskóla og aðra ef Sorpa á Íslandi gæti komið upp svona stöð. Mikið af hlutum sem koma frá verkstæðum og fyrirtækjum eru fullnýtanlegir áfram. Það þarf ekki að mylja allt og pressa eins og t.d litríkar flísar sem enginn vill lengur eða pípulagnaafganga svo eitthvað sé nefnt.

Gert er ráð fyrir að starfsfólk fái 3 tíma á viku fyrir framhaldsmenntun - námskeið ýmist í vinnutíma eða utan.
Á leikskólum eldri barnanna eru myndlistakennarar til að leiðbeina í myndlistastofunum.

Mikið er lagt upp úr samvinnu við foreldrana. Minnsta kosti einu sinni í viku verða foreldrarnir að gefa sér tíma til að ræða við starfsfólkið um börnin. Foreldrarnir eiga ekki eingöngu að vera þiggendur. Þeim ber að taka þátt í starfinu. T.d. vinnukvöldum þá er gert við, smíðað og lagað það sem þarf að laga, hlutaveltur til fjáröflunar. Skemmtanir fyrir starfsfólk og foreldra tvisvar á ári. Það sem kemur inn í fjáröflun er síðan nýtt til kaupa á ýmsu t.d. tækjum.

Leikskólinn er opinn frá 8.00 til 17.00. Grunntími og skyldumæting er frá 9.00 til 16.00 ef börnin eru lengur þarf að sækja um það.
Einstæðir foreldrar og lægst launaðir eru í forgang. Biðlistar á leikskólana eru lengri fyrir börn 0 - 3ja ára.

Leikskólarnir hafa verið að þróast í langan tíma og eru í stöðugri þróun.

Sjónin er mikilvæg - mikilvægt er að þjálfa hana meðan börnin eru ung. Með því að vekja athygli þeirra á umhverfinu.
Sjónin er ekki bara til að sjá. Hægt er að nýta hana til að fá börnin til að hugsa með vissum hætti, ígrunda, gagnrýna og skoða hlutina á annan hátt.
Það er skylda við barnið að þroska sjónina svo það geti notið lífsins. Því ekkert þroskast af sjálfu sér.
Það þarf að vekja upp forvitni barnsins til að það fái löngun til að skoða umhverfið í kringum sig og verði næmara á umhverfið.
Ef augað er ekki næmt verður barnið ekki forvitið. Hefur ekki löngun né vilja.
Þeim mun betur sem barnið tekur eftir því mun líklegra er að það eigi auðveldara með að tala - hugsa - skilja og ekki síst með að skapa.
Mikil tengsl eru á milli skilningavitanna og hugarstarfsins - hvort um sig stuðlar að þroska hins.
Samband augna og handar er mikilvægt bæði fyrir athöfn og hugsun.
Efla þarf með barninu hæfni til að grandskoða hlutina meðal annars að börnin fái að snerta hlutina.
Mikilvægt er fyrir andlegan þroska barnanna að skynja með öllum líkamannum.
Skoða og skilja það er það sem Reggio Emilia hefur helst að leiðarljósi.
Í Reggio Emilia verður mynd að orðum, sögum, vísum, samtölum og orðmyndunum. Það sem s kiptir mestu við myndgerð eins og flest annað er að barnið læri að skoða og skilgreina og komast að eigin niðurstöðu.

Ef börnin í Reggio Emilia teikna betur og mála betur, er það af því að þau hafa lært að nota skilningarvitin. Þau geta fullnægt þeirri löngun sinni að skoða og skilja. Sjónin er sú leið sem farin er til að skerpa athyglisgáfuna.

Hvað sér barnið? Það er vitsmunalegur þroski þess sem ræður því hvað barnið athugar og hversu vel.
Hvernig sér barnið? Barnið þarf að fá alla þá uppörvun sem hægt er að veita því, til að það skilji hluti hvort sem hann er breytanlegur eða ekki. Til að skilja hlutina þarf barnið að geta tengt við fyrri reynslu. Reynsluna fær barnið með því að skynja og flokka það sem það upplifir. Hver skynjun kveikir leiðsögu tilgátur. Barninu er ráðgáta líkt og heimspekingum og listamönnum hvort hlutirnir séu það sem þeir virðast vera. Þegar barnið sér eitthvað nýtt er mikilvægt að það sé hvatt til að túlka sem frjálsast reynslu sína. Fullorðna fólkið er hvatt til að trufla ekki, eða koma með afstöðu sína. Því barnið verðu að fá að túlka reynsluna á sinn hátt. Þannig finnur það að túlkunin kemur frá því sjálfu. Það þarf ekki skoðanir eða mat fullorðinna til að stýra sínum skoðunum.

Það er ekki nóg að barnið taki eftir og sé forvitið en svo nái það ekki lengra Það spyrji sig ekki að því hvar t.d. vatnið endi. Hrökkvi aldrei neisti til að kveikja skilningseldinn í sál barnsins þá skilur það aldrei neitt. Sum börn spyrja og vilja fræðast frekar, en flest taka bara við án
þess að hugleiða. Margt sem er tengt innbyrðis getur farið framhjá barninu án þess að það taki eftir því. Barnið áttar sig ekki á tenginu við menningu, sögu og náttúru. Að opna leiðina til þekkingar er eins og spennandi ævintýri sem við erum þátttakenndur í. (Börn hafa hundrað mál, 1988.)

Starfsfólkið er mjög meðvitað um fræðin og er sjálfu sér samkvæmt í starfi. Farið er með börnin í vettvangsferðir og skoða það efni sem tekið er fyrir í hvert sinn. Notuð orð - hugtakaskilning - lýsingaorð - fantaserað og búið til ævintýri. Börnin notast við segulbandstæki, finna eitthvað til að búa til hljóðin sem þau heyra og/eða hljóðfæri. Teknar eru ljósmyndir, skoðaðar skyggnur, notaðar smásjár. Spurðar spurningar t.d. hvað er líkt, hvað er ólíkt, hvers vegna og af hverju o.s.f.r.v. Ofið er saman í umræðunni við annað sem þau þekkja og hafa jafnvel reynslu af. Þau teikna, mála og hreyfa sig í tengslum við efnið sem er skoðað. Barnið og verkefnið eru eitt. Minningar um liti, ljós, skugga og hljóð sem geymast í sálinni. Börnin tengja smám saman við tilveruna. Veraldlegar, gamansamar, skáldlegar, vísindalegar, vitrænar, listrænar hugsanir og skilningur er fjölþætt þekking sem barnið öðlast með þessari skapandi uppeldisstefnu. Barnið hefur hundrað mál þar af taktur, litir, form og tjáning.

Þegar börnin fara í vettvangsferðir fara þau ekki endilega öll, en segja félögunum frá upplifunum sínum. Þau skoða verkefnið ef komið er t.d. með lifandi dýr í leikskólann er það skoðað og upplifað. Spurðar eru ýmsar spurningar og börnin velta fyrir sér t.d. hvað er líkt með barninu og dýrinu? Barnið skoðar sig í speglinum út frá hreyfingum dýrsins. Skoðaðar eru skyggnumyndir um dýrið og ígrundað. Síðan teikna þau dýrið og skapa það í allavega efnivið.

Verkefnin eru tekin fyrir í þema formi. Byrjað er á grunninum - börnunum sjálfum. Í fyrstu fá þau verkefnið að skoða sig sjálf til að geta skilið umhverfið. Á hverju ári er tekið fyrir þemað ég sjálfur og líkaminn minn - grunninum að sjálfsmynd þeirra. Þannig upplifa þau sig sjálf með því að skoða það sem er þeim allra næst.

Til að reyna að svara spurningunni "Hver er ég?" eru notaðir speglar í þessu ferli. Speglarnir eru í mismunandi stærðum við hurðahúna, í loftinu, þar sem verið er að skipta á börnunum og speglarnir eru í hornum. Þeir koma útúr veggjum þannig að þau geti séð vangasvipinn. Einnig er þríhyrnings-speglahólkur á gólfinu sem börnin geta farið inn í og skoðað sig frá öllum hliðum. Barnið sér sig og félagana frá öllum hliðum og sjónarhornum, í ýmsum stellingum og leikjum. Einnig skoða þau heiminn útfrá ýmsum litum. Þá er t.d. notast við þríhyrningshólk úr plexiplasti sem er í litum. Speglar eru hafðir á bak við þannig að þau sjái sig í gulum, rauðum eða bláum lit. Á rúðurnar eru settiar litlir marglitir sellófannbitar í þeirra augnhæð til að skoða heiminn. Þannig fá börnin eitthvað til að hugsa um.

"hafi barnið ekki fyrir framan sig þraut, sem þarf að leysa getur fróðleikurinn orðið rangur, hann kemst ekki til skila. Til þess að barn geti tekið við fróðleik verður að fylgja spurning sem tengist honum."(Börn hafa hundraðmál, 1988 bls 19)

Sílafónar eru notaðir til að tengja við liti. Þá eru bornir saman tónarnir og litirnir. Sem dæmi má nefna að gulir, ljósir litir eru fínlegir tónar, Rauðir litir eru fyllri tónar og molltónarnir eru dekkri. "Blæbrigði í litum og tónum eru einnig tjáð í orðum." (Börn hafa hundrað mál, 1988)

Ígrunduð hugsun samanstendur af röð atriða sem hugsað er um. Samfelld röð hugsana þannig að hver hugmynd ákveður næstu hugsun sem rétta niðurstöðu sem styðst svo aftur við þær sem á undan komu eða vísar til þeirra. (Hugsun og Menntun, 1994 bls. 2)

Mynd og formupplifun. Börnin upplifi myndir og form af öllum sínum skinfærum (snerta, þreifa á, bragða, lykta, sjá og hlusta), þau skoða, uppgötva og rannsaka umhverfi sitt. (Uppeldisáætlun fyrir leikskóla, bls. 58)

Myndsköpun og myndmótun. Börnin skapa sjálf myndir og form af ýmsu og eftir mismunandi nálgun t.d. teiknun, málun, leirmótun, kubbabygging, vefnaður, smíðar, pappír og mótun. Og í allavega efni t.d. krítar, pensla, skæri, tré, hamar, garn, kubba, gips, steina og skeljar.

Í þessari hugmyndafræði kemur einnig fram að barnið þarf neista til að kveikja eld skilningsins í sál þess. Hafi barnið ekki þraut fyrir framan sig sem það þarf að leysa kemst fróðleikurinn ekki til skila. Til að barn geti tekið við fróðleik þarf að fylgja spurning sem tengist fróðleiknum.
Mikil áhersla er lögð á að hlustað sé á barnið af athygli, bæði af börnum og fullorðnum.
Frá frumbernsku hefur barnið í sér listina til að kanna, það gleðst oft yfir því óvænta sem kemur í ljós í könnunum þess.

Áhersla er lögð á að opna börnunum frjálsa leið til náms og þekkingar. Hlutverk fullorðna fólksins er að hjálpa börnunum að tjá sig af fullum móð, allri getu þess og öllum þeim málum sem það býr yfir. Þá þarf að huga að því að þær hindranir sem menning okkar býr yfir verði ekki til þess að stöðva þau í tilraunum sínum á leið til að þroskast og verða lifandi og ganrýnir einstaklingar.
Loris Malaguzzi segir að barnið fæðist í annað sinn þegar það öðlast sjálfsvitund. Það skapar sér vitneskju um að vera til. Til að maðurinn geti verið sjálfstæður þarf hann að geta greint sig frá öðru fólki og hlutum. Hann verður því að kynnast sjálfum sér til að geta verið öðrum kunnur. En lokatakmarkið er að maðurinn þekki sjálfan sig í öðrum. Ný þekking leiðir til nýrrar þekkingar, þ.e.a.s. það sem börnin sjá og hugsa leiðir þau áfram til enn nýrri þekkingar. Þekkingin felur í sér að finna rétt svar, vellíðunarkennd, aukið sjálfstraust og skýrari vitund. (Börn hafa hundrað mál (1988) bls. 45)
Að móta eigin persónu er vandasamt verk . Barnið er háð þekkingu, tilfinningum og félagslegum tengslum sem eru síbreytilegar. Við þetta bætist síðan menning og hefðir í samfélaginu.
Börnin hafa mikla þörf fyrir að vera sjálfstæð, því þurfa þau að fá tækifæri til að kanna, prufa, misheppnast og reyna aftur. Þau þurfa að fá að vera sjálfstæð við að uppgötva og læra að meta þau verðmæti sem þau búa yfir s.s. sjón, heyrn og skynjun. Þau þurfa að fá að uppgötva hvernig skynsemin, ímyndun og hugsun vinna saman. Ef við hjálpum þeim við þetta leiðum við þau áfram til að takast á við heiminn og hafa áhrif á hann.

Af vef: http://www.ismennt.is/not/lybaek/hugbunadur/birting/bjorgvk/margmidlunoghugb/hugmyndafrreggioemil.htm#efst
http://www.ismennt.is/not/lybaek/hugbunadur/birting/bjorgvk/margmidlunoghugb/efnisyfirlit2.htm