Gamli vegurinn um Þingmannaheiði

Í ritsafninu "Landið þitt Ísland", 5. bindi, eftir Þorstein Jósefsson, Steindór Steindórsson o.fl. má lesa eftirfarandi um Þingmannaheiði:

"Fjallvegur milli Skálmarfjarðar og Vatnsfjarðar, 24 km langur og um 440 m y.s. þar sem hann liggur hæst. Öll þessi leið er stórgrýtt með afbrigðum og svo óhrjáleg að í þjóðsögum er Þingmannaheiði jafnað við kvalastað fordæmdra, helvíti eða þaðan af verra. Norður af Þingmannaheiði er Glámuhálendið (920 m y.s.). Þar var fram á þessa öld jökulhvel sem nú er að mestu horfið.
Vegurinn yfir Þingmannaheiði var lengstum ófær á vetrum. Árið 1951 var ruddur vegur yfir heiðina með jarðýtu og eftir það hófust bílferðir yfir hana að sumarlagi. Fyrst var farið yfir heiðina á bíl árið 1949 og gerði það Guðmundur Jónasson."

Ferðir um Þingmannaheiði lögðust að mestu af árið 1969 þegar nýr vegur var opnaður með sjó fram frá Eiði í Vattarfirði í Vatnsfjörð. Þau okkar, sem muna eftir ferðum um Þingmannaheiði, muna væntanlega líka eftir myndarlegum vörðum meðfram veginum enda lá alfaraleið um heiðina löngu áður en bílaumferð hófst. Fæst okkar vissu hins vegar þá að flestar þessar vörður voru hlaðnar sumarið 1896 um leið og gamli vegurinn var endurbættur verulega og enn síður að sá, sem vann það verk var Guðmundur Jónsson sem þá bjó í Haga en síðar á Skjaldvararfossi.

Nýlega rak á fjörur vefsins (fyrir milligöngu Jónínu Hafsteinsdóttur) ljósrit af reikningi sem Guðmundur hreppstjóri í Haga gerði fyrir þessari vinnu. Reikningurinn er svohljóðandi:

Eptir tilmælum sýslunefndarmanns séra Þorvaldar Jakobssonar á Brjánslæk, hefi jeg tekið að mjer vegaruðning og vörðuhleðslu á landsjóðsveginum Þingmannaheiði, sem liggur milli Barðastrandar- og Múlahrepps, fyrir 500 krónur.
Vinna þessi hefur framfarið í júní- og júlímánuði þ.á. allaleið frá Smiðjukleifum í Vatnsfirði að svokölluðu Djúpavatni sunnanvert á heiðinni, og var vinnan fólgin í því: að rífa upp grjót, tína og moka smágrjóti úr götunni, upphækka veginn með grjóti á stökustað þar sem helst þótti viðþurfa, bera ofaní veginn, færa hann allvíða, bæði til að taka af óþarfa króka, og svo vegna vatns og fl. - 125 vörður voru hlaðnar þar sem ekki höfðu áður verið neinar, á svæðinu frá Smiðjukleifum suður að svonefndu Grettistaki.

Kostnaður við vegavinnu þessa er þá þannig:

Reikníng þennann óska jeg að fá samþiktann og útborgaðann sem allra fyrst að ástæður leifa.

Haga 15 júlí 1896
Guðm. Jónsson
verkstjóri

Á þessu má sjá að vegavinnan var um 150 dagsverk og daglaun vegavinnumanns voru þá 3 kr.

Þá fylgdi vottorð þeirra sem til voru kvaddir af sýslumanni að meta vegagerðina, þeirra séra Þorvaldar Jakobssonar á Brjánslæk og Guðmundar Jónssonar frá Hamri. Þar stendur:

Við undirskrifaðir, sem vorum kvaddir til þess af sýslumanninum í Barðastrandarsýslu að skoða og meta vegabót þá, sem gjörð hefur verið á Þingmannaheiði á yfirstandandi sumri, skoðuðum veg þenna 11. þ.m. og vottum við hjer með að framanskrifuð skýrsla verkstjórnar er rjett og vegabótin er vel af hendi leyst, svo að vegur er nú hinn greiðfærasti yfir allt að 5 sjöttunga af lengd heiðarinnar; álítum við, að þar hafi verið að verki gengið með kappi og atorku og að aðgjörð á veginum og hleðsla á vörðum megi minnst metast þess virði, er framanskrifaður reikningur verkstjóra gerir grein fyrir.

20. júlí 1896.

Myndir af þessum skjölum má sjá með því að nota krækjurnar hér fyrir neðan. Einnig er krækja í mynd Jóhanns Óla Hilmarssonar af vörðum á Þingmannaheiði.

Reikningur Guðmundar í Haga

Vottorð matsmanna

Mynd af vörðum á Þingmannaheiði

Meira af vörðum

Einn af lesendum vefsins, Gísli Kristjánsson frá Breiðalæk, hefur verið svo vinsamlegur að senda vefnum tvær myndir af vörðunum á Þingmannaheiði og kunnum við honum bestu þakkir fyrir. Þær voru teknar ofan við Smiðjukleifina haustið 2003 og á þeim sjást einnig Anne Aanstad, Jenný Gísladóttir, þá þriggja ára og Jens Gíslason, þá fárra mánaða gamall. Það leynir sér ekki að vörðurnar hafa staðist vel tímans tönn og að vandað hefur verið til verksins.

Gísli hefur hugað nokkuð að vörðum á gömlum leiðum þar vestra og í skeyti hans til vefsins er þessi klausa: "Annars var merkilegt að sjá svo nákvæmar upplýsingar um hvenær vörðurnar voru hlaðnar og af hverjum. Veit einhver hve gamlar vörðurnar á Kleifaheiði eru? - og ég hef í sumar séð nokkrar af vörðunum á Miðvörðuheiði, þar á meðal Þrívörður og Hamarshjallavörðu. Þær virðast mjög gamlar og hefur ekki verið haldið við í áratugi. Var einnig á Fossheiði en þar var vörðunum haldið lengur við. Fór einnig á Sandsheiði".

Veit einhver meira um þessar vörður? Allar frekari upplýsingar vel þegnar.